MalazgirtSavaşı Sonrasındaki Gelişmeler

1071 MalazgirtZaferi’nden sonra Selçuklu Hükümdarı Alparslan; bu savaşın kazanılmasınakatkıda bulunan komutanlara, fethettikleri topraklarda beylik kurma izni verdi. Bu doğrultudaAnadolu’da;

• Sivas – Kayseriarasında Danişment,

• Erzurum yöresindeSaltuklu,

• Erzincandolaylarında Mengücek,

• Mardin’de Artukluadlarıyla ilk Türk beylikleri kuruldu.

AnadoluSelçuklu Devleti’nin Kuruluşu:

Anadolu’yufethetmekle görevlendirilen Selçuklu komutanlarından Süleyman Bey, Bizans’ın içkarışıklıklarından yararlanarak İstanbul yakınlarına kadar ilerledi.1077’deİznik’i aldı. Bu kenti başkent yaparak Anadolu Selçuklu Devleti’ni kurdu.

HaçlıSeferleri (1096-1270)

Ortaçağın en önemliolayları arasında yer alan Haçlı Seferleri’nin siyasi, sosyal, dinsel veekonomik nedenleri vardır.

SiyasiNedenleri:

• Bizans’ın Türklerekarşı Avrupa’dan yardım istemesi

• Büyük SelçukluDevleti’nin yaşadığı iç sorunlar nedeniyle Ön Asya’nın karışıklık içindebulunması

Sosyalve Dinsel Nedenleri:

• Orta Çağ’da,Papa’nın, Hıristiyanlar üzerinde büyük etkiye sahip olması

• KatolikKilisesi’nin Kudüs kentini Hıristiyan dünyasının bir kurtuluş sembolü halinegetirmesi

• Hıristiyanların,Kudüs’ü Müslümanlardan aldıkları taktirde, cennete gideceklerine inanmaları

• Ön Asya’dakikarışıklıklar nedeniyle Hıristiyanların Kudüs’ü ziyaret etmekte güçlükçekmeleri

EkonomikNedenler:

• Avrupa’da genişhalk kitlelerinin büyük bir yoksulluk içinde bulunmasına karşılık, Doğudünyasının zenginliği

• Avrupa ile Asyaülkeleri arasındaki ticaret yollarının (İpek ve Baharat Yolları) Müslümanülkelerin kontrolünde olması

• İpek ve BaharatYollarından birkaç el değiştirerek Doğu Akdeniz’e gelen malların, Avrupa’da çokpahalıya satılması

• Hıristiyandünyasının Kudüs’ün de yer aldığı Ön Asya’yı ele geçirip, doğu ticaretyollarını kendi kontrollerine almak istemesi

Yukarıdakinedenlerle 1096 yılından 1270 yılına kadar sekiz Haçlı Seferi gerçekleştirildi.Bunlardan ilk dördü Anadolu ve Anadolu Selçuklu Devleti üzerinde doğrudanetkili olmuştur.

Haçlılar buseferlere rağmen amaçlarına ulaşamadılar.

HaçlıSeferleri’nin Sonuçları:

SiyasiSonuçları:

• Seferlere katılanbinlerce senyör ve şövalyenin ölmesi, ya da uzun süre topraklarından uzakkalması, Avrupa’da derebeylik (feodalite) rejiminin etkisini azalttı. Krallargüçlenmeye başladı.

• Anadolu SelçukluDevleti sarsıntı geçirdi. Türklerin batıya doğru ilerleyişi durdu.

• Dördüncü sefersırasında İstanbul’u ele geçiren Haçlıların, Burada kurdukları Latin Devletiuzun ömürlü olmadı (1204-1261). Buna karşılık, Trabzon’da kurulan Rumİmparatorluğu 1461 yılına kadar varlığını korudu.

Sosyalve Dinsel Sonuçları:

• HaçlıSeferleri’nin amacına ulaşamaması Papaların ve Katolik Kilisesi’ninotoritesinin sarsılmasına yol açtı.

• Seferler sırasındaHıristiyanlar, doğu Müslüman dünyasının kendilerine tanıtıldığı gibi uygarlıkkarşıtı olmadığını gördüler.

• Kudüs, birkaç kezel değiştirmesine karşılık Müslümanlarda kaldı.

Ekonomikve Kültürel Sonuçları:

• Haçlılar, İpek veBaharat Yolları’nı kendi kontrollerine alamadılar.

• Akdeniz’de Cenova,Venedik, Marsilya gibi liman kentleri ile Avrupa’da burjuva sınıfı önemkazandı.

• AvrupalılarDoğu’nun bilimsel ve teknolojik üstünlüğünü anladılar. O zamana kadarbilmedikleri, barut, matbaa, pusula, kâğıt gibi buluşları ülkelerine taşıdılar

AnadoluSelçuklu Devleti’nin Yükselişi:

Selçuklular, HaçlıSeferleri’nin etkisinin azalmaya başladığı yıllardan itibaren toparlanmayabaşladılar. Gıyasettin Keyhüsrev döneminde ülke birliği yeniden sağlandı.1207’de Antalya’yı alan Selçuklular Akdeniz ticaretine açılma olanağı buldular.İzzettin Keykâvus devrinde kuzeyde Sinop’u alan Selçuklular, Akdeniz’den sonraKaradeniz’e de açılma olanağı buldular.

Alaeddin Keykubat’ınhükümdarlık yıllarında Selçuklular büyük gelişme gösterdiler. Bu dönemde,

• Akdeniz’destratejik öneme sahip Alanya Kalesi fethedildi.

• Karadeniz’inkuzeyine, Kırım’a sefer yapıldı.

• İç ve dış ticareteönem verildi. Ticaret yollarının güvenliği sağlandı. Kervansaraylar yapıldı.Tüccarların uğradığı zararları karşılamak için bir çeşit devlet sigortasıuygulandı.

• Asya’dan batıyayayılmaya başlayan Moğollara karşı doğu Anadolu’daki kaleler güçlendirildi.

Anadolu SelçukluDevleti’nin Dağılışı:

AlaeddinKeykubat’tan sonra ülke iyi yönetilmedi. 1239’da çıkan Baba İshak Ayaklanmasıülke birliğinin bozulmasına yol açtı. Bu durumdan yararlanan MoğollarAnadolu’ya girdiler. 1243 Kösedağ Savaşı’nda Selçuklu ordularını yenilgiyeuğrattılar. 1243 Kösedağ Savaşı’ndan sonra;

• Siyasal birliğinikaybeden Anadolu Selçuklu Devleti parçalandı.

• Moğollar,Anadolu’yu merkezden gönderdikleri valilerle yönetmeye başladılar.

• Anadolu Moğolbaskısı altında ekonomik, siyasal çalkantılarla ezildi.

• Halk, Moğolegemenliğinin ulaşmadığı İç Anadolu’nun batısında yer alan uçbeylerininetrafında toplanmaya başladı.

• 13. yüzyılınsonlarına doğru Anadolu Selçuklu Devleti’nden ayrılarak bağımsızlıkların ilaneden beyler, Anadolu Türk tarihinin yeni bir dönemi olarak, Türk Beylikleridönemini başlattılar.

AnadoluTürk Beylikleri:

Karamanoğulları: Anadolu Selçuklu Devleti’ninen büyük mirasçısı sayılan bu beylik; Konya, Karaman yöresinde kuruldu.Karamanoğlu Mehmet Bey 1277’de bir fermanla Türkçeyi resmi dil ilan etti.Karamanoğulları Beyliği 1483’te Osmanlı Devleti’ne bağlandı.

Germiyanoğulları: Kütahya merkezli bu beylik1428’de II. Murat tarafından Osmanlı Devleti’ne katıldı.

Karesioğulları: Balıkesir, Çanakkale yöresindekuruldu. Orhan Bey zamanında Osmanlılara bağlanan Karesioğullarının denizcilikbilgisi ve donanma gücü Osmanlılara büyük yarar sağladı.

Hamitoğulları: Isparta, Eğirdir yöresindekurulan bu beylik, II. Murat zamanında Osmanlı topraklarına katıldı.

Aydınoğulları: Aydın, İzmir, Selçuk yöresindekurulan beylik, Gazi Umur Bey zamanında sahip olduğu

donanma ileYunanistan kıyılarına seferler yaptı. II. Murat zamanında Osmanlı Devleti’nekatıldı.

Osmanoğulları: Osmanlılar, Oğuzların Kayıboyundandır. Selçuklu Sultanı tarafından Ankara’nın batısındaki Karacadağ bölgesineyerleştirildiler. Daha sonra Söğüt ve Domaniç’e gelerek bir uçbeyliği kurdular(1299)

Bunların dışında;

• Sivas yöresindeEretna

• Manisa’daSaruhanoğulları

• Maraş veElbistan’da Dulkadiroğulları

• Muğla çevresindeMenteşeoğulları gibi beylikler kurulmuştur.

En sonDulkadiroğuları’nın 1515’te Osmanlı egemenliğine girmesiyle, Anadolu’da Türksiyasi birliği sağlanmış; Anadolu Türk beylikleri dönemi son bulmuştur.